TYT Türkçe Yazım Kuralları Konu Anlatımı ve Konu Testi

TYT Türkçe Yazım Kuralları Konu Anlatımı ve Konu Testi

1. BÜYÜK HARFLERİN YAZIMI (Tabela Kuralı)

• Coğrafi Yer Adları: Dağ, deniz, göl, nehir, boğaz adlarının her kelimesi büyük yazılır.
  • Örnek: Ege Denizi, Aral Gölü, Fırat Nehri, Ağrı Dağı, İstanbul Boğazı.
  • İstisna: Kıta sözcüğü küçük yazılır (Avrupa kıtası).
• İl, İlçe, Kasaba, Köy: Özel isim büyük yazılır ancak yanındaki “il, ilçe, belde, köy” kelimeleri küçük yazılır. Bir şehre girerken tabelada “Konya İli” yazmaz, sadece “Konya” yazar.
  • Örnek: Konya ili, Ilgın ilçesi, Tafla kasabası, Uzungöl beldesi.
• Mahalle, Meydan, Bulvar, Cadde, Sokak: Tıpkı tabelalarda yazdığı gibi, bu kelimelerin her ikisi de büyük harfle başlar.
  • Örnek: Fatih Mahallesi, Karaköy Meydanı, Ziya Gökalp Bulvarı, İnkılap Sokağı.
• Belirli Gün ve Haftalar: Özel günlerin her kelimesi büyük yazılır.
  • Örnek: 14 Mart Tıp Bayramı, Sevgililer Günü, Kızılay Haftası.

2. “DE, Kİ, Mİ” KARDEŞLERİN YAZIMI

• Soru Eki olan “Mİ”: Her zaman, istisnasız AYRI yazılır ve kendinden önceki kelimenin ünlüsüne uyar. (Örn: Sen de mi geldin? / İnsanlık öldü mü?)
• Bağlaç olan “DE/DA”: Cümleden çıkardığımızda cümlenin yapısı çökmüyorsa (sadece anlam biraz daralıyorsa) o bağlaçtır ve AYRI yazılır. Ayrı yazılan “de/da” hiçbir zaman “te/ta” şekline dönüşmez! (Örn: Bugün ben yemek yaptım, o ise temizlik yaptı cümlesinde “Ben de yemek yaptım” diyebiliriz, ayrı yazılır.)
• Bağlaç olan “Kİ”: Cümleleri birbirine bağlayan “ki” ayrı yazılır (Anladım ki, demek ki). Ancak kalıplaşmış olan şifreli kelimelerde bitişik yazılır. Şifremiz: SOMBaHÇeM
  • Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Hâlbuki, Çünkü, Meğerki (Bunlar daima bitişiktir!).

3. BİRLEŞİK KELİMELERİN YAZIMI (En Büyük Tuzak Alanı)

A) Ses Olayı Varsa Bitişik, Yoksa Ayrı!

• Bitişik Yazılanlar: Seyretmek (seyir+etmek / i düştü), emretmek, halletmek (l türedi), reddetmek.
• Ayrı Yazılanlar: Arz etmek, fark etmek, terk etmek, kul olmak.
• İstisna (Kalıplaşmış Bitişikler): Defetmek, katetmek, menetmek, gaspetmek daima bitişiktir.

B) Anlam Kaybı Kuralı (Böcekler, Kuşlar, Otlar)

• Bitişik (Anlamını Kaybedenler): Kedi dili (tatlı), tavuk göğsü (tatlı), aslanağzı (çiçek), alabaş (meyve/sebze), kuşburnu (bitki), fildişi (renk).
• Ayrı (Anlamını Koruyanlar): Köpek balığı (gerçekten balıktır), lüle taşı (taştır), çuha çiçeği (çiçektir), yılan balığı, kutup yıldızı.

C) Somut – Soyut Kuralı (“Alt, Üst, Üzeri”)

• Ayrı: Masanın üstü, göz altı (gözün altındaki morluk vb.), yeraltı suları.
• Bitişik: Bilinçaltı (zihin), akşamüstü (zaman), ayaküstü (hızlıca, durum), suçüstü.

D) Mekânlar ve Yollar Kuralı (“Ev, Hane, Yol”)

• “Ev” kelimesi: Bir kurum veya konaklama mantığı varsa bitişik (huzurevi, polisevi, öğretmenevi, aşevi). Ancak kelime gerçekten mimari bir evi kastediyorsa ayrı yazılır (dağ evi, bağ evi, orman evi, ağaç evi).
• “Hane” kelimesi: Her zaman bitişiktir. Dershane, kahvehane, kütüphane. Ancak ünlüyle biten bazı kelimelerde “h” harfi düşer: Hastane, eczane, postane, pastane.
• “Yol” kelimesi: Yollar daima ayrı yazılır! Hava yolu, kara yolu, deniz yolu, demir yolu, keçi yolu. Tek istisnası: Otoyol bitişik yazılır.

E) ÖSYM’nin Şifresi: “İç, Dış, Sıra”

• Örnek: Yurt içi, hafta içi, yasa dışı, çağ dışı, olağan dışı, aklı sıra, yanı sıra, peş sıra.

4. KISALTMALARIN YAZIMI

1. Büyük Harfli Kısaltmalar: Harflerin tek tek okunuşuna göre ek getirilir ve araya nokta konmaz (Sadece T.C. ve T. hariç). Son harfi okurken asla “KA” demeyin, Türkçede “KA” sesi yoktur, “KE” vardır!.
   • Doğru: TDK’nin (Te-De-Ke-nin), THY’de.
   • Yanlış: TDK’nın (Te-De-Ka-nın olmaz!).
2. Küçük Harfli (Ölçü) Kısaltmalar: Kısaltmanın uzun okunuşuna (kelimenin orijinaline) göre ek getirilir.
   • Doğru: kg’dan (kilogramdan), cm’yi (santimetreyi).

Açık Lise sınavlarına hazırlanmanın en kolay hali: AçıkTercih AÖL Test Çöz!

Mobil Uygulamamızı İNDİRİN! AÖL Yeni Müfredat Çıkmış Sınav Sorularını Çözün!