Servet-i Fünûn Dergisi ve Servet-i Fünûn Edebiyatı

Servet-i Fünûn edebiyatı ve Servet-i Fünûn Dergisi

Türk Edebiyat ve yayıncılık tarihinin en uzun soluklu dergisi Servet-i Fünun. II. Abdulhamid Han’ın şahsına yönelik eleştirilerine rağmen parasal olarak desteklediği, dönemin fikir ve edebiyat alanındaki hemen bütün önemli şahsiyetlerini, yazar ve şairlerini toplayan, sadece bir dergi değil, aynı zamanda bir düşünce topluluğu, bir fikir akımı haline gelen bir hareket: Servet-i Fünun…

AÖL Türk Edebiyatı 6 Konu Özeti (Servet-i Fünun)

Servet-i Fünun Edebiyatı veya bilinen diğer ismiyle, Edebiyat-ı Cedide II. Abdülhamid döneminde, Servet-i Fünun adlı derginin çevresinde toplanan sanatçıların Batı etkisinde geliştirdikleri bir edebiyat hareketidir. Bu hareket 1896’dan 1901’e kadar etkili olmuştur. 16 Ekim 1901 yılında Hüseyin Cahit Yalçın’ın Fransızcadan çevirdiği “Edebiyat ve Hukuk” başlıklı, Fransa’nın 1789 rejimine rastgele bir atıfta bulunan makalesi, İdare tarafından kışkırtıcı olarak mahkum edildi ve dergi birkaç haftalık kapatıldıktan sonra,yine Ahmet İhsan’ın sorumluluğunda derginin tekrar çıkmasına izin verildi. Fakat en iyi yazarlar gitmiş, dergi etkisini yitirmişti, dolayısıyla Servet-i Fünun topluluğunun faaliyetleri de son bulmuştu. 1908 Devrimi’nden sonra bir süre de günlük gazete olarak varlığını sürdürmeye çalıştı.

Servet-i Fünun

Edebiyatımızda ve basın tarihimizde pek çok ilke damgasını vuran Servet-i Fünun Dergisi 1891 -1944 tarihleri arasında yayımlanan en uzun ömürlü dergidir. İstanbul’da haftalık olarak yayımlanarak fen, magazin, sanat ve edebiyat konularına yer veren dergi, zaman zaman yayınına ara vermek zorunda kalsa da yarım yüzyılı aşan elli dört yıllık yayın hayatı boyunca 2464 sayı çıkmayı başarır.

Bir gazetenin eki olan dergi Servet-i Fünun

“Fenlerin yani bilimin hazinesi” anlamına gelen Servet-i Fünun Dergisi, 27 Mart 1891’de yayın hayatına başlar. Derginin ilk başyazarı olan Ahmet İhsan, Servet-i Fünun’dan önce Şafak (1886) ve Ümran (1889) gibi kültür, sanat ve magazin dergilerini çıkaran bir yazardır. Çıkardığı dergiler hükümet tarafından kapatılınca Servet gazetesinin sahibi D. Nikolaidi’nin desteği ve izni ile, bu gazetenin eki şeklinde Servet-i Fünun Dergisini çıkarmaya başlar. Ancak Servet gazetesi kendisinden beklenen hizmeti veremeyince kapanır (1892). Böylece bir yıl sonra, Servet gazetesinin eki olan Servet-i Fünun, bağımsız yayın organı olur. Başlangıçta imtiyaz sahibi olarak Nikolaidis‘in adıyla çıkan dergi, bir yıl sonra el değiştirir ve Ahmet İhsan Tokgöz’ün adıyla yayımlanmaya başlar.

Avrupai baskı teknikleri

Ahmet İhsan, matbaasını kurup, Servet-i Fünun’un imtiyazını üzerine alınca; “İyi bir resimli haftalık gazete” çıkarmak istediğinden Avrupa’da o dönemde yeni kullanılan “çinkografi” tekniğini inceler. Yazışmalar sonucunda ünlülerin resimlerinden oluşan “galvano kalıplar” getirtir. Avrupa’ya gider ve yeni baskı tekniklerini öğrenir. Fransa’dan kağıt ithalatı yapan Ahmet İhsan, baskı tekniği yönünden Servet-i Fünun’un, dönemin en iyi dergisi olmasına gayret eder. Bu konudaki çalışmalarını taktir eden Saray’dan nakdî yardım bile görür.

Abdulhamid’den para yardımı

Derginin 27. sayısında Ortaköy Camii 28. sayısında ise Kızkulesi fotoğrafları basılınca bu iki resimli sayı çok ilgi görür. Kızkulesi resmi “manzûr-ı şahane” (şahane görüntü) olarak kabul edilir. Sultan II. Abdülhamid derginin bu kalitede çıkmasından büyük bir memnuniyet duyar ve “Şân-ı Osmaniye’ye çespan olarak çıkmasını arzu buyurur” tebrikiyle birlikte dergiye kendi bütçesinden 3240 kuruş aylık bağlar. Böylelikle dergide yazan şair ve yazarların Sultan Abdülhamid düşmanlığına karşı padişah dergiyi desteklemeye devam eder.

Bir devre adını veren Servet-i Fünun

Edebiyatımızda bir edebi topluluğun ve dönemin oluşmasına ortam hazırlayan ve bu topluluğa adını veren ilk dergi olur böylece Servet-i Fünûn. Zaman içinde Edebiyat-ı Cedide topluluğundan başka Fecr-i Âtî, Şairler Derneği ve Yedi Meşale gibi edebi toplulukların da yayın organı olan dergi, Türk basının en uzun ömürlü, süreli yayınlarından biri olma özelliğini de taşır. Derginin kurucusu ve sahibi olan Ahmet İhsan Tokgöz başyazarlık görevini uzun yıllar üstlenir.

Edebiyatımızda eski-yeni çatışması

Servet-i Fünûn’un basın tarihinde ve edebiyat alanındaki önemli yeri, uzun ömrü kadar 1895’ten sonra bu dergi etrafında yaşanan gelişmelerden kaynaklanır. Çünkü bu tarihten itibaren dergi, eski-yeni edebiyat tartışmasında yenilik taraftarlarının yayın organı olur ve yenilik yanlılarının bu dergi etrafında toplanmasına yol açar. Eski-Yeni çatışması, yani “Muallim Naci-Recaizade Ekrem mücadelesi” hükümetin araya girmesi ve Muallim Naci’nin ölümü üzerine kapansa da taraflar arasındaki tartışmalar bitmez. Yeniden başlayan “Şiirde kafiye” tartışması ortamın yeniden kızışmasına ve dikkatlerin dergiye çevrilmesine, yenilik yanlılarının Servet-i Fünûn etrafında toplanmasına yol açar.

Edebiyatımızda Batılılaşma

Sonuç olarak, 1896-1901 arasındaki yıllarda, Servet-i Fünûn dergisinde, ortak bir edebiyat hareketi meydana getiren ve Türk Edebiyat tarihine geçen Edebiyat-ı Cedide şair ve yazarları, edebiyatımızın Batılılaşması yolunda Servet-i Fünun Dergisi vasıtasıyla önemli eserler verirler. 1908’den sonra bir süre de günlük gazete olarak varlığını sürdürmeye çalışan dergi, 26 Mayıs 1944’e kadar yayın hayatını değişik adlarla sürdürür.

Dönemin başlıca sanatçıları

Şairler

• Tevfik Fikret
• Cenap Şahabettin
• Hüseyin Siret Özsever
• Hüseyin Suat Yalçın
• Süleyman Nazif (İbrahim Cehdi)

Yazarlar

• Halit Ziya Uşaklıgil
• Hüseyin Cahit Yalçın
• Hüseyin Rahmi Gürpınar (bağımsız yazar)
• Ahmet Rasim (bağımsız yazar)
• Mehmet Rauf
• Ahmet Hikmet Müftüoğlu (daha sonra Milli edebiyat çevresinde eserler verdi)

Servet-i Fünun yazarları

Bu listede, 1869 yılında Recaizade Mahmut Ekrem önderliğinde kurulmuş olan ve “fenlerin zenginliği” anlamına gelen Servet-i Fünun dergisi çevresinde eserler veren popüler yazarların en bilindik eserleri verilmiştir.

Dönemin başlıca yazarları: Tevfik Fikret, Cenap Şehabettin, Halid Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit Yalçın

Dönemin diğer yazarları: Süleyman Nazif, Hüseyin Suat Yalçın, Hüseyin Siret Özsever, Celal Sahir Erozan, Safveti Ziya, Faik Ali Ozansay, Ali Ekrem Bolayır

Dönemin bağımsız yazarları: Hüseyin Rahmi Gürpınar, Ahmet Rasim

Kaynaklar: Wikipedi ve listelist

Açık Lise sınavlarına hazırlanmanın en kolay hali: AçıkTercih AÖL Test Çöz!

Mobil Uygulamamızı İNDİRİN! AÖL Yeni Müfredat Çıkmış Sınav Sorularını Çözün!