AÖL Türk Dili ve Edebiyatı Dersleri 2025-2026 1. Dönem Sınav Soruları – Test Çöz

Orta Asya’da Uygur Türkleriyle başlayan, Karahanlılarla ve Büyük Selçuklularla Anadolu’ya taşınarak devam eden çini sanatının başkenti İznik’tir. Bu sanat, geçmişten günümüze otantik özelliklerini korumuştur. İznik çinisi renk ve desenlerini doğadan alır. Cam tozu, kil ve kuvars adı verilen yarı değerli bir taştan yapılan çinide ağırlıklı olarak turkuaz renk kullanılmaktadır. Çinide genellikle karanfil, lale, sümbül, nar, kuş gibi motifler görülmektedir. İznik çinisi; eşsiz ve evrensel bir estetiğe sahip olması, çok eski tarihlerden beri var olması, kültürel kimlik ögelerini barındırması dolayısıyla Avrupa’da da büyük rağbet görmüştür. Bugün Türk-İslam sanat eserlerinin en beğenilen, en eski örneklerinden olan İznik çinileri dünyadaki pek çok müzede sergilenmektedir.

Bu parçada “İznik çinisi” ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Aşağıdakilerin hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olabilir?

KARAGÖZ : Hayır ( ) demir yolundan bir hayli mesafe gittik.

HACİVAT : Vah vah ( ) siz ta Uzunçayır’a kadar çıkmışsınız ( ) KARAGÖZ : Ben beygir miyim ki çayıra çıkayım Hacivat?

HACİVAT : Beygirsin, demedim ( ) oraya Uzunçayır derler, onu demek istedim.

Bu parçada yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilebilir?

(I) Isparta’da stresten uzaklaşmak, doğayla başbaşa kalmak, rahat bir nefes almak mı istiyorsunuz? (II) O zaman yemyeşil ormanla kaplı Gölcük Tabiat Parkı’na gidebilirsiniz. (III) Isparta’da son zamanlar da keşfedilen bu park, doğal güzelliklere sahip cennetten bir köşe. (IV) Torosların nazar boncuğu olarak anılan park, elli sekiz endemik bitki türüne de ev sahipliği yapıyor.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?

(I) Kozan’a bağlı Delikkaya köyündeki Anavarza, birçok tarihî mekâna ev sahipliği yapan Çukurova’nın en görkemli kale kenti. (II) Sonsuz bir deniz gibi duran ovada birdenbire yükselen dimdik bir kayalık tepe üzerindeki kale, okyanustaki bir gemiye benzer. (III) Tepenin altındaki düzlük, kale kentin geniş bir alana dağılmış kalıntılarıyla dolu. (IV) Şehir; surları, tiyatrosu, tapınakları, hamamı, su kemerleri ve kalesiyle etkileyici bir antik kent görüntüsü verir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden farklıdır?

Bir gün bir öküz görür kurbağa; Hayran olur boyuna bosuna. Döner bir de kendine bakar: Yumurta kadar. İmrenir, o da onun gibi olmaya kalkar. Ikınır, şişer, bağırır, öter; Bir yandan da hep: — “Baksanıza, der, Yetmez mi? Ha? Olmadım mı hâlâ onun kadar?” — “Ne gezer?” derler. — “Peki, şimdi?” — “Hayır.” — “Ya şimdi?” — “Yaklaşmadın bile!” derler. O vakit bizimki Bir ıkınır, çatır çatır çatlar.

Bu parçada fablın aşağıdaki bölümlerinden hangisinin örneği yoktur?

Dilimizde her konuda becerikli ve hünerli olan kişiler için - - - -; söz dinlemeyip şımarık davrananlar için - - - -; bir konuda sorumluluk üstlenmekten kaçınmayan kişiler için ise - - - - ifadesini kullanırız.

Aşağıdaki deyimlerden hangisi bu cümlede boş bırakılan yerlerden herhangi birine getirilemez?

Aşağıdaki parçaların hangisinde kahramanın manevi değerlere sahip olduğu söylenemez?

Ak Şemseddin: “Bir kere de Saruca Paşa’nın düşüncesini öğrensen…” dedi utana sıkıla. Molla Gürani’ye karşı çıkmış görünmekten korkmuyordu, Sultan Mehmet’e akıl vermek gibi bir ağırlığın yükündeydi, omuzlarını eğiyordu bu da. Padişahtan önce Molla Gürani bu söze alındı, hiddetle: “Nedenmiş Saruca Paşa? Bizden eyisini mi bilecektir? Şunca kitabı yazmışız, bunca düşüncenin adamıyız! Biz bilmesek eğer…”

Bu parça edebiyatın;

I. felsefe,

II. psikoloji,

III. tarih,

IV. coğrafya

bilim dallarından hangileriyle ilişkisine örnektir?

Aşağıdaki destanlardan hangisi Altay-Yakut Türklerine aittir?

İnsan; fikirlerini, duygularını, beklentilerini, hayallerini dış dünyaya en net ve en berrak şekilde diliyle yansıtır. Dil, kişinin iç dünyasını dış dünyaya yansıtan bir aynadır. Bu ayna büyük ve parlak olursa kişi, iç dünyasını çevresine yansıtmakta o nispette başarılı olur. Dil aynası küçük ve sönükse fikirlerimizi, duygularımızı, hayallerimizi ifade etmekte o nispette zorlanırız.

Bu parçada anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olamaz?

Babaannesinden hatırı sayılır bir miras kalmıştı, bununla dünya turuna çıkmayı planlıyordu.

Altı çizili sözün bu cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisidir?

— Sen nerede oturuyorsun? — Tee ötedeki İstasyon Mahallesi’nde… — Kimin kimsen yok mu? — Hasta ve yaşlı bir anacığım var, ah ah.

Aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisinin bu parçadaki kullanımı yanlıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili ifade “eski” sözcüğünün anlamlarından biri değildir?

(I) Eski Çağ’da Yakındoğu adlı eser Mezopotamya’nın, Hititlerin, Mısır’ın ve daha birçok uygarlığın tarihi hakkında bilgiler içeren bir kitap. (II) İki ciltlik bu kitapta, doğuda İran ve Afganistan’dan batıda Doğu Akdeniz ve Anadolu’ya, kuzeyde Karadeniz’den güneyde Mısır’a kadar uzanan geniş bir coğrafi alanın yaklaşık üç bin yıllık tarihi ele alınmış. (III) Büyük İskender Dönemi, kazılarla ulaşılan son bulgulara, metin çözümlemelerine ve daha önce yazılmış eserlere dayandırılarak incelenmiş. (IV) Çeşitli yorum ve yöntem hatalarına da yer verilen bu akademik çalışma zevkle okunabilecek bir eser.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi kanıtlanabilirlik açısından farklıdır?

Ne Hint’tedir ne Çin’dedir Gözlerimin içindedir Bazan bana benden yakın Bazan bana benden uzak Yine benim içimdedir.

Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır?

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kutlu’nun eserlerinden biridir?

“Küçürek hikâye” ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Litosferde gerçekleşen tektonik olaylar, iklimi doğrudan veya dolaylı olarak etkiler. Levha tektoniği sonucu yeni kıtaların oluşması, parçalanması ve yer değiştirmesi ile sıradağların oluşması, boğazların açılması veya kapanması gibi durumlar iklim sistemini etkiler. Bu durum yavaş da olsa okyanus ve atmosfer dolaşımında değişimlere neden olur. Orojenez sonucu oluşan yüksek dağlar, okyanus ve atmosfer dolaşımını etkileyerek hidrolojik döngünün değişmesine yol açmıştır. Örneğin Güney Amerika’da Neojen sonunda orojenez etkisiyle oluşan ve yüksekliği 4.000 metreye ulaşan And Dağları, güneydoğu yönlü alize rüzgârları ile batı rüzgârları için önemli bir engel oluşturur. Bu durum kıta iklimini şekillendirir.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Tarlada kazma sallamaktan yorulan Ömer dayı, iki kolunu yana doğru açtı. Gerneşip belini kütürdetti. — Öff! Öff! Sağlam yorulmuşum, diyerek gölgeliğe doğru yürüdü. — Nerede kaldın bre hatun? Az daha acımdan öleceğdim. Gonu gomşu ne der? — Ne der ki herif? — Dimez mi ki Ömer dayının Döndü’sü herifini gözden çıkarmış... Sabah azzığını öğlende götürür... — Başıma gelenleri heç sormuyon herif. Keyfimden mi geciktim? — Neymiş bakem şu başına gelenler? — Heç sorma herif...

Bu parçanın dil ve anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bu tür yazılarda herhangi bir konu üzerindeki görüş ve düşünceler kesin yargılara varmadan dile getirilir. Yazar, samimi bir üslup kullanır. Kendi kendisiyle konuşuyormuş ya da karşısında biri varmış da onunla dertleşiyormuş hissini verir.

Aşağıdaki metinlerden hangisi bu açıklamaya uygun bir örnektir?

(I) Antik Çağ’ın kalıntılarının bulunduğu irili ufaklı bu tepeleri geride bırakarak dağlara doğru tırmanışa geçtik. (II) Bir tarafımızda Akdeniz’in mavisi ve Tarsus Ovası, diğer tarafımızdaysa Torosların karlı zirveleri yer alıyordu. (III) Burdur’a bağlı Bucak ilçesinin güney batısında kalan 1125 metre yüksekliğindeki Kocadağ’ın eteklerinde tarihî bir hana ulaşıyoruz. (IV) Selçuklu zamanında önemli bir durak noktası olan bu yapı, belli ki yorgun kervancılar için bir tür cankurtaran görevi görüyordu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Bağdat’ta yaşayan bir adam, günün birinde büyük bir mirasa kondu. Hiçbir çaba harcamadan mal mülk sahibi oldu. Ama malın, paranın değerini bilemedi; har vurup harman savurdu. Paralar bitince de malını mülkünü satmaya başladı. “- - - -.” derler ya! Tam da öyle oldu, adamın tek kuruşu kalmadı.

Bu parçada boş bırakılan yere düşünce akışını sağlamak için aşağıdaki sözlerden hangisi getirilmelidir?

Modern (I) köhne (II) eskimiş (III) modası geçmiş (IV) geçerliliğini yitirmiş olanın karşıtıdır.

Bu cümledeki numaralanmış yerlerin hangisine farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?

Bilim insanlarının yıllardır süren, “İnsanoğlunun doğa tahribatını sürdürmesi hâlinde yeryüzünden yeşil renk silinecek ve yeryüzü sararıp solacak.” şeklindeki uyarılarını artık ciddiye alan Birleşmiş Milletler bu alandaki çalışmalarını yoğunlaştırdı.

Bu cümleden aşağıdakilerin hangisine kesinlikle ulaşılabilir?

Salih — Doğru evladım. Öyle değil mi Feridun Bey? Feridun — Öyle, öyle. Şimdi evladım, sen kaç lisan biliyorsun? Mahmut — Efendim, ben… (Salih, sözünü keserek) Salih — İşte görmediniz mi Feridun Bey? Fransızcayı nasıl makine gibi konuşuyordu? Öteki lisanları da tabii öyle… Feridun — Evet, evet öyle… Mahmut — Efendim, ben hiç… (Salih hemen sözünü keserek) Salih — Hiç bilmediği yok, efendim. Feridun — Avrupa lisanlarını bildiği anlaşılıyor. Malum ya, Mısır’dan İstanbul’a birçok tüccar da geliyor. Acaba Arapça da biliyor mu?

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki metinlerden hangisi kahraman bakış açısıyla yazılmıştır?

1946’da Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz’la “Markopaşa” gazetesini çıkardı. Kişiler, olay, sonuç bağlantılarını ustaca ortaya koyan, etkili betimleme gücüyle geleneksel anlatım biçimlerine zenginlikler katan bir yazardır. Toplumcu gerçekçi akımın önemli temsilcilerinden biri kabul edilmiştir. Kuyucaklı Yusuf romanı, bu anlayışla yazılmış en başarılı roman örneklerinden biridir. Bazı eserleri şunlardır: Kürk Mantolu Madonna, Değirmen, Kağnı, Yeni Dünya, Sırça Köşk, Dağlar ve Rüzgâr, Öteki Şiirler, Markopaşa Yazıları ve Ötekiler…

Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

- - - -. Örneğin kimisi bulgurlu, pirinçli, salçalı olur; kimisinin harcına soğan, kıyma, bakla, mercimek, baharat eklenir. İstanbul usulü sarmanın harcı fıstıklı, yenibaharlı, tarçınlı ve kuş üzümlüyken Maraş usulü sarmanın harcında reyhan, nane bulunur. Hazırlanan harç genelde asma yaprağına, bölgeye bağlı olarak bazen de lahana, kiraz veya dut yaprağına sarılır.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse metnin anlam bütünlüğü sağlanmış olur?

(I) Avrupalı ressamların tablolarındaki halı tasvirleri sayesinde Türk halıcılığının tarihsel izini sürmek kolaylaşmıştır. (II) Bu tablolarda görülen hayvan figürlü halılar, 14. yüzyılın başından 15. yüzyıl sonuna kadar dokunan Türk halılarının tarihlendirilmesini mümkün kılmıştır. (III) Bu iki yüzyıllık süre içinde hayvan figürleri ve kompozisyonları ağırlıktadır. (IV) Türk halıcılık geleneğinde 14 ve 15. yüzyıllarda yaygın olmamakla birlikte geometrik motiflere sahip halıların da yer aldığı görülmektedir. (V) Bunlarda da halı zemini karelere bölünmüştür. (VI) Ancak içlerine hayvan figürleri yerine geometrik desenler yerleştirilmiştir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Bahçenin girişinde, yarısına kadar açık duran paslı bir demir kapı vardı. Aralarından otlar fışkıran çakıl döşeli bir yol eve doğru uzanıyordu. Yolun iki tarafında, ağaçlar ve artık tümsek hâlini almış eski çiçek tarhları yer yer sıralanmıştı. Kuru bir havuzun kenarında devrilmiş mermer saksılar duruyordu. Ve onların arasında nasılsa solmamış, beyaz bir kasımpatı...

Bu parçada aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır?

Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetme sanatından yararlanılmıştır?

Çağdaş şiirimizin ele avuca sığmaz şairi - - - -, şiire İstanbul (1947) adlı kitabıyla Walt Whitman görkemiyle girdi. Dünya şiirinden edindiği birikimle elini sürdüğü her şeyi şiire dönüştürmeyi başardı. 1957’de Edip Cansever’in Yerçekimli Karanfil, 1958’de Cemal Süreya’nın Üvercinka adlı kitapları çıkarken o da Galile Denizi’ni yayımladı. Bunlar - - - - etki alanını genişletecek olan kitaplardı.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Edebiyat da psikoloji de insanın davranışlarına, düşüncelerine ve duygularına yön veren bilinçaltı süreçlerini ortaya çıkarmaya çalışır.

Aşağıdakilerden hangisi bu açıklamaya uygun bir örnektir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir kimsenin bir durumdan hoşnut olduğu anlamı vardır?

Gerekli olan ( ) yabancı kültürlerin bize benzemeyen yönleriyle kendimizi zenginleştirmektir ( ) Zaten insanlığın gelişmesi başlangıçtan beri birbirlerini etkileyerek ( ) birbirlerinin birikimlerinden yararlanarak olmamış mıdır ( )

Bu parçada yay ayraçla gösterilen yerlere gelmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Günümüzde birtakım şairler, şiirde yeni yollar buldukları düşüncesiyle ortaya çıkıp “İşte gerçek şiir budur. Şiir ancak benim şiirim gibi olur.” diye demeçler veriyor. Bunlar çeşitli şaşırtmacalarla dikkatleri çekebilir, aldatıcı güzelliklerle göz boyayabilirler. Ancak şiir zevki eski şairlerce oluşturulan okurlar çok geçmeden, eskilere ait güzel şiirlere özlem duymaya başlar. Bunun içindir ki ortaya yeni diye konan şiirde eski şiirin lezzeti yoksa o şiir zamanla unutulur gider.

Böyle düşünen birinin aşağıdakilerden hangisini söylemesi beklenir?

(I) Mezopotamya Cephesi’nde Türkler Halil Kut Paşa komutasında büyük bir zafere imza atmışlardı. (II) Köşeye sıkıştırılan İngilizler önce ikmalden yoksun bırakıldı, ardından da taarruz edildi. (III) Halil Paşa, komutanın teklifini kabul etmedi ve düşman askerlerini komutanlarıyla birlikte esir aldı. (IV) Taarruz sonrasında tutsak alınan komutan Townshend, 1 milyon pound değerinde altın karşılığında serbest bırakılmayı ve bunun gizli kalmasını teklif etti.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri birbiriyle yer değiştirirse metnin anlam bütünlüğü sağlanmış olur?

Sanatçılara körü körüne bağlanmak, toz kondurmadan onları sevmek günümüz insanının bir eğilimi anlaşılan. Her sanatçının iyi yanlarının yanı sıra kötü yanlarının da olabileceği üzerine her ne kadar görüş birliğine varılsa da bir yerden patlak veriyor bu eğilim.

Aşağıdaki açıklamalardan hangisi bu parçadaki altı çizili sözlerden herhangi birine ait değildir?

Aşağıdakilerin hangisinde cümledeki anlam ilişkisi yay ayraç içinde doğru verilmiştir?

Hamsi; temmuz ve ağustosta Odessa Körfezi’nde yumurtlar, günde yirmi kilometre katederek (I) günümüzde bile her birinin (II) ağırlığı on dokuz bin tonu aşan sürülerle Tuna deltasını (III) geçer, Romanya ve Bulgaristan açıklarından Doğu’ya (IV) yönelerek Anadolu kıyılarına ulaşır.

Bu cümledeki numaralanmış sözlerden hangilerinin yazımı doğrudur? (Yazım yanlışı sorusu)

“Söyle bakalım ( ) kaç yaşındasın?” On dört yaşındaydım fakat durumun ciddiyetini kavrayıp ne olur ne olmaz diye yaşımı hafiften büyüterek söyledim ( ) “Artık on beşime bastım.” “Hah, bak, ne güzel ( ) Ben on beş yaşımdayken koca bir davar sürüsünü güdüyordum. Okuma yazma biliyor musun?” “Elbette ( )” dedim gururla kasılarak.

Bu parçada yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilebilir?

EDA HANIM — Birisine bir oyun etmişlerdi de şimdi anlattılar, ben ona gülüyorum. İşin içinde ben bulunduğum için mi bilmem, nedense pek hoşuma gitti. Birisi babasından para koparmak için bir tuhaf hile etmiş de…

ZUHURİ EFENDİ — Babasından para koparmak için mi?

EDA HANIM — Evet, isterseniz size anlatayım. Ben böyle şeyler anlatmayı pek severim.

ZUHURİ EFENDİ — Zahmet olmazsa buyurun bakalım.

EDA HANIM — Niçin zahmet olsun? Bu öyle bir şey ki yarın öbür gün mutlaka İstanbul’da duymadık kimse kalmaz, bari siz de işitmiş olunuz.

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir gün Mehmet Ali bir yığın kâğıt daha getirdi, babası teker teker imzalamaya başladı. Sonra birden, yayına basılmışçasına doğruldu. Sesi bir çığlık, bir bağırtı, bir gümbürtü gibi çıkıyordu. Mehmet Ali ürperdi. “İşte bu olmaz! Ne bu konağı ne bu evi ne de bu hüyüğü satarım! Kasabadaki konağı da portakal bahçesini de satmam!” Elindeki kâğıtları hışımla karşı duvara savurdu. “Sana bankadaki paramdan da bir kuruş vermem! Anladın mı?”

Bu parçayla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

Peyami Safa’nın 1930 yılında yayımladığı “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” bu anlayışla yazılan ilk romandır. Bu roman, kurgusu ve özellikle başarılı psikolojik tahlilleriyle Türk romanında önemli bir merhale teşkil eder. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Huzur” ve Tarık Buğra’nın “Küçük Ağa” romanları bu anlayışla yazılmıştır.

Bu parçada sözü edilen anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Amaç herhangi bir dinleyici topluluğuna bir düşünceyi aşılamak ve bir amaç doğrultusunda yönlendirmektir. Düşünsel planla oluşturulur. Bu türdeki metinlerde dil alıcıyı harekete geçirme işlevi ile heyecana bağlı işlevde kullanılır. Coşkulu ve samimi bir anlatım vardır.

Aşağıdaki metinlerden hangisi bu açıklamaya uygun bir örnektir?